Translate this page

Σάββατο, 24 Μαΐου 2008

Βίντεο από την Μεσσήνη




Πέμπτη, 22 Μαΐου 2008

Ιστορία της Πόλεως Μεσσήνης (Περίληψη)


Χτισμένη στη δεξιά όχθη του ποταμού Παμίσου, στο κάτω μέρoς της Μεσσηνιακής πεδιάδας, το Ομηρικό «Μάκαρ πεδίον» ή «Μακαρία», όπως λέγεται ακόμα και σήμερα. Είναι η μούσα του Σωτήρη Πατατζή που την απαθανάτισε ως «Μεθυσμένη Πολιτεία» στο ομώνυμο μυθιστόρημα, το οποίο περιγράφει ένα μεγάλο μέρος από τη ζωή της πόλης στο Μεσοπόλεμο. Πιθανότατα είναι η τοποθεσία «Λίμναι», που μνημονεύει ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας (150 μ.Χ.). Την ίδια τοποθεσία αναφέρει και ο Πολύβιος γύρω στο 215 μ.Χ., που την προσδιορίζει κοντά στον Πάμισο.

Ακόμα και σήμερα, μια συνοικία της αρχαιότερης Ενορίας της Μεσσήνης, αυτή του Αγίου Δημητρίου, ονομάζεται «Λιμοχώρι», πιθανώς εκ παραφθοράς του «Λιμνοχώρι» (αφού λιμός-πείνα δεν θα μπορούσε ποτέ να ενσκήψει στο ευφορότερο σημείο της Μεσσηνίας).

Πίνακας περιεχομένων

[Απόκρυψη]

[Επεξεργασία] Βυζαντινή περίοδος

Αυτό ήταν και το όνομα της πόλης καθ’ όλη τη Βυζαντινή περίοδο σύμφωνα με τον Πετρίδη (Παρνασσός 1877, σελίδα 7). Κατά το Δουκάκη («Μεσσηνιακά» 1906), η σημερινή πόλη αποικίσθηκε μετά το 400 μ.Χ., όταν οι βάρβαρες ορδές του Αλάριχου κατέστρεψαν την αρχαία Μεσσήνη, ενώ πρόσφυγες και άλλοι κατήλθαν νοτιότερα και ονόμασαν το πόλισμα Νέα Μεσσήνη ή απλώς Μεσσήνη. Φαίνεται ότι υπήρξε πρόοδος, αφού τότε υπήρξαν και Επίσκοποι Μεσσήνης που φέρονται να υπογράφουν σε διάφορες Συνόδους (747, 1147, 1317). Γύρω στα 1300 η επισκοπή Μεσσήνης μεταφέρθηκε στην Ανδρούσα, πατρίδα τότε του Πατριάρχη Αθανασίου και Αγίου πολιούχου της. Αργότερα, όταν η Ανδρούσα αποικίσθηκε σχεδόν αποκλειστικά από Τούρκους, η επισκοπή εγκαταστάθηκε ξανά στη Μεσσήνη, ενώ το όνομά της ξανά ως «Μεσσήνης» δόθηκε το 1833, όπου και διατηρήθηκε έως το 1844, έτος θανάτου του μεγάλου τέκνου της, Επισκόπου Ιωσήφ Μεσσήνης. Η επισκοπή οριστικά καταργήθηκε το 1852 και η έδρα της μεταφέρθηκε στην Καλαμάτα. Τον Απρίλιο του 2007 μια αμμοβολή στην εξωτερική τοιχοποιία του Ι.Ν. των Τριών Ιεραρχών, έφερε στο φως αρχιτεκτονικά μέλη πρωτοχριστιανικού Ναού , αλλά και ορισμένα μέλη αρχαιοελληνικού οικοδομήματος, αφού στους τοίχους φαίνονται εντοιχισμένα 40 τεμάχια κιόνων , τα περισσότερα με λεία κυλινδρική επιφάνεια, αλλά και λίγα με την χαρακτηριστική αρχαιοελληνική αυλάκωση. Επίσης υπάρχουν και δομικοί λίθοι με ανάγλυφους σταυρούς.Φωτογραφικό υλικό από αυτή την ανακάλυψη η οποία δεν έχει ακόμα αποτιμηθεί επισήμως, υπάρχει εδώΤο σίγουρο όμως είναι, ότι η ιστορία της νεώτερης πόλεως Μεσσήνης φαίνεται να έχει εναρκτήριο σημείο κάποια χρονολογία π.Χ.

[Επεξεργασία] Φραγκοκρατία

Κατά την αρχή της περιόδου της Φραγκοκρατίας στην Πελοπόννησο , οι Γάλλοι ιππότες βρέθηκαν μπροστά στο θέαμα της απέραντης κάλυψης της Μακαρίας από το πλημμυρισμένα ύδατα του Παμίσου. Τότε έδωσαν και στην πόλη το προσωνύμιο iIIe (δηλαδή Νησί και έκτοτε, επί 600 τουλάχιστον χρόνια, το προσωνύμιο αυτό απετέλεσε το μοναδικό όνομα της Μεσσήνης, πριν της ξαναδοθεί επίσημα το όνομα στα 1867. Λόγω του σύντομου και εύηχου της λέξεως, το «Νησί», διατηρείται μέχρι και των ημερών μας.

Από την περίοδο της Φραγκοκρατίας, μοναδική φωτεινή μορφή προβάλλει η θρυλική φραγκορωμιά πριγκίπισσα Ισαβέλλα, γνωστότερη ως «πριγκηπέσα Ιζαμπώ», της οποίας ο ταραχώδης βίος έχει ζωντανέψει στο βιβλίο του Γιάννη Αναπλιώτη «Στα χρόνια της Κουγέστας» καθώς και στο μυθιστόρημα του Άγγελου Τερζάκη «Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ».

[Επεξεργασία] Τουρκοκρατία

Στα 1770 διαδραματίσθηκε στη Μεσσήνη η τελευταία πράξη της επανάστασης του Ορλώφ. Εκεί μέσα στα ερείπια του παλιού πύργου της Ιζαμπώς, στο σημερινό χώρο της πανηγυρίστρας, οχυρώθηκε ο μεγάλος ήρωας Γιάννης Μαυρομιχάλης ή Σκυλογιάννης. Μαζί του ήταν ο Γιάννης Κολοκοτρώνης με τον γιο του Κωνσταντίνο (πατέρα του Θεοδώρου) και ο Γιώργης Φλέσσας (παππούς του Παπαφλέσσα). Η μάχη, που κράτησε 3-4 μέρες, ήταν φονικότατη. Οι Τουρκαλβανοί βασιβουζούκοι επιτίθεντο με μανία. Τελικά πιάστηκε ζωντανός ο Γιάννης Κολοκοτρώνης. Τον μετέφεραν στην Ανδρούσα όπου και τον κρέμασαν. Ο Φλέσσας έπεσε κι αυτός, ενώ o Σκυλογιάννης ανατινάχτηκε στα ερείπια του Μελίπυργου. Έκτοτε, η 25η Μαΐου 1770 έμεινε στην ιστορία, παρ ότι επισκιάστηκε από την επιτυχημένη έκβαση της επανάστασης του 1821.

Στα 1800 ιδρύεται στη Μεσσήνη αλληλοδιδακτικό σχολείο, στο οποίο δίδαξε ο σοφός κληρικός Καλλίνικος Καστόρχης. Στην εθνεγερσία η Μεσσήνη μετείχε μεταξύ των πρώτων. Υπήρξε κέντρο εκγύμνασης νεοσυλλέκτων, όπου μάλιστα στο σημερινό προσφυγικό συνοικισμό υπήρχε και πεδίο βολής ή έμπεδα όπως έλεγαν. Όλοι οι νεοσύλλεκτοι συντηρούνταν με έξοδα της πόλης επί τουλάχιστον ένα χρόνο.

Οι ηρωϊκές οικογένειες των Δαρειώτη και Καλαμαριώτη μετείχαν ενεργά στον αγώνα. Χαρακτηριστικό το Τσάμικο της εποχής: Λουκά, Λουκά Νταρειώτη, Μήτσο Καλαμαριώτη.

[Επεξεργασία] Νεότερα χρόνια

Στα 1825 ο Ιμπραήμ ισοπέδωσε τη Μεσσήνη κατακαίοντας τα πάντα. Μετά την απελευθέρωση έγινε ανακατάταξη του πληθυσμού. Κάποιες παλιές οικογένειες Μεσσηνιωτών σκόρπισαν σε άλλα μέρη, ενώ στη Μεσσήνη κατέφθασαν Αρκάδες, προερχόμενοι κυρίως από το Αρκουδόρεμα και του Γαρζενίκου. Τότε εγκαταστάθηκε στη Μεσσήνη και ο μέγας ήρωας της επανάστασης του Ρεθύμνου Γεώργιος Τσουδερός, του οποίου η οικογένεια μετά το θάνατό του (1859) επανεγκαταστάθηκε στην Κρήτη.

Τότε έγινε και ένα απίστευτο περιστατικό, με τα σημερινά δεδομένα βεβαίως. Συγκεκριμένα, χωρίσθηκαν τα αρχεία από τη διοίκηση της Κυπαρισσίας (πρώτη πρωτεύουσα του νομού) και συστάθηκε διοίκηση της Κάτω Μεσσήνης, που ήταν και έδρα Επισκοπής. Οι Μεσσηνιώτες όμως, έχοντας κατά νου τις αρνητικές επιπτώσεις από την εγκατάσταση στρατού στα ταραγμένα χρόνια της επανάστασης, έκαναν διαδήλωση και αρνήθηκαν να δεχθούν την εγκατάσταση. Έτσι έγινε Πρωτεύουσα του νομού η Καλαμάτα.

Τα χρόνια εκείνα είχε επισκεφθεί τη Μεσσήνη και ο Όθωνας, την πρώτη φορά το 1850 και τη δεύτερη το 1862. Μάλιστα, τη δεύτερη φορά εν περιοδεία έμαθε ότι είχε γίνει επανάσταση και ζητούσαν την έξωσή του. Τότε έφυγε από την Μπούκα και δεν ξαναγύρισε στην Ελλάδα.

Στις 13-3-1844 πέθανε και ο Μέγας ήρωας του Αγώνα, Ιωσήφ ο από Ανδρούσης ετάφη προ της ωραίας Πύλης του Αγίου Ιωάννου, ενώ αργότερα το 1900 στήθηκε και η Προτομή του, όπου πάνω της χαράχθηκαν οι στίχοι του Παλαμά:

Ιωσήφ Ανδρούσης ιερό της Εκκλησίας βλαστάρι
με το σταυρό, με το σπαθί και της θυσίας του Θεού τη χάρη.
Για την Πατρίδα μαχητής και για το γένος

στην καλή γη του ελεύθερη, κοιμάται δοξασμένος.

Μέχρι το 1852, την επισκοπή Μεσσήνης διηύθυνε ο επίσκοπος Γεράσιμος Παγώνης. Αυτόν διαδέχτηκε ο Προκόπιος Γεωργιάδης, μετέπειτα μητροπολίτης Αθηνών. Μετά απ' αυτόν ο ιεροκήρυκας Στέφανος Αργυριάδης ο οποίος κατηγορήθηκε «επί Σιμωνία» (δηλαδή «εμπόριο των ιερών») από τους Μεσσηνιώτες. Τότε, ο Αργυριάδης αφόρισε όλη την πόλη και παραιτήθηκε. Τον διαδέχθηκε ο Πανάρετος Κωνσταντινίδης (συγγενής του Ιωσήφ Ανδρούσης) επί των ημερών του οποίου η Επισκοπή μεταφέρθηκε στην Καλαμάτα. Στην «προφορική» του παράδοση ο λαός, λόγω της αμάθειάς του, απέδωσε τον αφορισμό της πόλης στον Ιωσήφ, ο οποίος βεβαίως ήταν ήρωας και μεγίστη αγία ασκητική μορφή.

Γύρω στα 1865 δολοφονήθηκε στη Μεσσήνη -πιθανώς από Μανιάτες- ο Ολλανδός βιομήχανος Ζέγκερης, ο οποίος είχε ιδρύσει στα 1850 μεγάλη μεταξοβιομηχανία στο σημείο που είναι ακριβώς απέναντι από το παγοποιείο.

Γύρω στα 1896 υπηρετούσε στη Μεσσήνη και ο διαβόητος συνταγματάρχης του ιππικού Δημήτριος Μπαϊρακτάρης, ο μετέπειτα διοικητής της αστυνομίας στην Αθήνα που κυνήγησε αλύπητα τους μάγκες στις τότε κακόφημες συνοικίες της Αθήνας (Πλάκα, Ψυρρή κ.λ.π.).

[Επεξεργασία] Προσωπικότητες

Στη Μεσσήνη γεννήθηκαν μεγάλες προσωπικότητες, πανελλήνιας εμβέλειας.

Ο κατάλογος ξεκινά από τον Μεσσήνης Ιωσήφ, τους Δαρειωταίους, τους Καλαμαριωταίους, τον Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κουμουνδούρο αργότερα, το Νίκο Καλλικούνη, καθηγητή Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και τον Αδαμάντιο Αδαμαντίου, καθηγητή της Βυζαντινής Ιστορίας. Στα νεότερα χρόνια διακρίθηκαν ο συγγραφέας της «Νεράϊδας του βυθού» και της περίφημης «Μεθυσμένης Πολιτείας» Σωτήρης Πατατζής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Μιχαήλ Στασινόπουλος , ο Πρόεδρος της Βουλής και προσωρινός πρόεδρος της Δημοκρατίας Γιάννης Αλευράς, οι μαθηματικοί Δημήτριος Λαμπράκης , Γρηγόριος Καλογερόπουλος και Νίκος Τσερπές , ο θεατρικός συγγραφέας, γιατρός και δημοσιογράφος Νίκος Ζακόπουλος και η σκηνοθέτις, φιλόλογος, λογοτέχνιδα Φρίντα Λιάππα. Ο κατάλογος περιλαμβάνει επίσης τον Ακαδημαϊκό φιλόσοφο και πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών Ευάγγελο Μουτσόπουλο, τους καθηγητές της Ιστορίας στο ίδιο πανεπιστήμιο Βασίλη Κρεμμυδά και Βασίλη Παναγιωτόπουλο όπως και τον λογοτέχνη Μέμο Παναγιωτόπουλο . Επίσης τον Πανεπιστημιακό οικονομολόγο Θεόδωρο Λιανό και τους Πανεπιστημιακούς Σμαραγδή Αθανασία (Επ.Καθ. Βιοχημείας ΚΠΑ) Βλαχογιαννόπουλο Παναγιώτη(Επ.Καθ.Ιατρικής ΚΠΑ) Κανελλοπούλου Ελένη (Καθ.Γεωλογίας ΚΠΑ ) Πάνο Πανόπουλο (Καθ. Οδοντιατρικής ΚΠΑ) Χριστίνα Ρούτση (Καθ. Πνευμονολογίας ΚΠΑ) τους Μάρθα Στασινάκη , Κωνσταντίνο Στασινάκη, Κωνσταντίνο Σπυρόπουλο (ΕΜΠ) Ευάγγελο Μαρκόπουλο (Παν. Πειραιώς), Δέσποινα Βασιλείου -Ιωαννίδου (Παν. Πατρών) Γεώργιο Θωμόπουλο (Παν. Θεσσαλονίκης), Βασίλη Κούσκουλα (Καθ. Φυσικής -ΗΠΑ) Νάκη Σπανό (Ακαδημαϊκό , Καθ. Παν. ΗΠΑ) τους ηθοποιούς Στέφανο Ληναίο, Έλλη Φωτίου, Δέσποινα Στυλιανοπούλου Νικήτα Τσακίρογλου,Περικλή Αλμπάνη, Σταύρο Ζαλμά, Μαριλίτα Λαμπροπούλου τους χαράκτες Τάσο Αλεβίζο (ΤΑΣΟΣ) και Τάκη Κατσουλίδη, τον Πρόεδρο των Κεντρώων Βασίλη Λεβέντη, τον τραγουδιστή Γιάννη Θωμόπουλο, τον τραγουδοποιό Νίκο Δουλάμη, τον ποιητή Γιώργο Μαρκόπουλο, το συγγραφέα Γιώργο Μανιάτη αλλά και την μέγιστη ποιήτρια Κική Δημουλά (γένος Καλαμαριώτη, της οικογένειας ηρώων της Μεσσήνης) τους εκδότες Σωκράτη Κόκκαλη (ΟΣΦΠ , ΙΝΤΡΑΚΟΜ) ,Δημήτριο Καλοφωλιά («ΕΞΠΡΕΣ») Γρηγόρη Μιχαλόπουλου («ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ») Γεώργιο Μπόμπολα («ΕΘΝΟΣ») Ντίνο Πλεμμένο («ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Καλαμάτας) και τους νεότατους Σάκη Μανιάτη σκηνοθέτη την Ειρήνη Σκλήβα, Μις Κόσμος , τον Κώστα Κουφό (Καλαθοσφαιριστής) και τον μέγιστο Αθλητή του μήκους, Λούη Τσάτουμα. Πληρέστερος κατάλογος και με άλλες προσωπικότητες της Μεσσήνης, διατίθεται εδώ

[Επεξεργασία] Αξιοθέατα-έθιμα

Στα αξιοσημείωτο της σύγχρονης Μεσσήνης, είναι το Πάρκο της, τα συντριβάνια που χορεύουν με τη μουσική και η παραλία της Μεσσήνης Μπούκα, που έχει βραβευτεί με Γαλάζια Σημαία. Οι υπηρεσίες στους λουόμενους, όπως αθλητικές εγκαταστάσεις (γήπεδο ποδοσφαίρου, γήπεδα καλαθοσφαίρισης, παράλιας πετοσφαίρισης και αντισφαίρισης), νερό, μαρίνα και καθαρισμός της άμμου, παρέχονται δωρεάν από το Δήμο Μεσσήνης. Περίφημο είναι και το Μεσσηνιακό καρναβάλι, με τις φωτιές το βράδυ της Κυριακής των Απόκρεω, το κρέμασμα της «γριάς Συκούς» το πρωί της Καθαροδευτέρας, τον σατυρικό λόγο του καρνάβαλου το απόγευμα με την παρέλαση των αρμάτων και των καρναβαλιστών που δίνουν ένα μοναδικό τόνο, έχοντας κάνει πολύ γνωστό το καρναβάλι της Μεσσήνης. Τη Δευτέρα του Πάσχα γίνεται "σαϊτοπόλεμος" και στις 20 Σεπτεμβρίου διοργανώνεται το Μεσσηνιώτικο πανηγύρι που διαρκεί 9 μέρες. Το πανηγύρι συνδυάζεται με την κάθοδο της Θαυματουργής εικόνας της Παναγίας από το καθολικό της Μονής του Βουλκάνου (Ιθώμη) που είναι κτισμένη παρά την Αρχαία Μεσσήνη. Η λιτανεία ης εικόνας γίνεται επί 20 χιλιόμετρα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, ενώ εγκαθίσταται στο μετόχι της μονής, ναό της Ζωοδόχου Πηγής, που αποτελεί προσκύνημα για χιλιάδες ανθρώπων που συρρέουν από πολλά μέρη της Ελλάδας.

[Επεξεργασία] Σήμερα

Τα τελευταία χρόνια η Μεσσήνη δείχνει να ανθίσταται στην πληθυσμιακή συρρίκνωση και παρουσιάζει σοβαρές προοπτικές ανάπτυξης εφ’ όσον ευοδωθούν ορισμένα στρατηγικής σημασίας έργα-«κλειδιά» . Πρόκειται για την υλοποίηση του σχεδίου πόλης στην Μπούκα, την κατασκευή του περιμετρικού δακτυλίου του Νομού, στο τμήμα Καλαμάτα-Μπούκα - Ριζόμυλος και τεσσάρων καθέτων αξόνων που θα καταστήσουν την ενδοχώρα της Μεσσήνης παράλια περιοχή.Ακόμα, η επικείμενη κατασκευή οικισμού αξιωματικών της Αεροπορίας στον Άγιο Νικόλαο, αναμένεται να διπλασιάσει τον πληθυσμό της ,ενώ η μελλοντική κατασκευή του μεγαλειώδους αναπτυξιακού έργου της Π.Ο.Τ.Α. (Περιοχής Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης) από τον όμιλο του κ. Βασίλη Κωνσταντακόπουλου θα θέσει σε πρωτόγνωρη αναπτυξιακή τροχιά ολόκληρη την Μεσσηνία και βεβαίως και την Μεσσήνη. Είναι βέβαιο ότι με την υλοποίηση των παραπάνω στρατηγικών στόχων, η Μεσσήνη θα μπει σε πορεία ανάπτυξης, κάτι που οπωσδήποτε δικαιούται από τις τόσες θυσίες στους Εθνικούς αγώνες που έδωσε στην ιστορία τόσων αιώνων της.


Η αρχική έκδοση αυτού του άρθρου προήλθε από κείμενο του κ. Γιάννη Π. Πλατάρου που δημοσιεύτηκε στην Βικιπαίδεια μετά από άδεια.

Δευτέρα, 19 Μαΐου 2008

Για τον Δημήτρη Π. Ρούτση

Την Τρίτη 26 Φεβρουαρίου ε.έ., έφυγε για πάντα από κοντά μας ο φίλος μας συμπατριώτης Γεωπόνος Δημήτριος Ρούτσης του Πάνου σε ηλικία 58 ετών. Ίσως θα μπορούσε κάποιος να ομιλήσει για λύτρωση , λόγω του ότι τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας που τον εμπόδιζαν να διάγει μια κανονική ζωή, αλλά όμως το ότι δεν ανεχώρησε πλήρης ημερών, συνιστά μια πικρία για τον φίλο μας τον Δημητράκη, αλλά και για τους οικείους του. Είναι ακατανόητο η μητέρα να κηδεύει το τέκνο της. Αυτό συνέβη στην περίπτωσή μας και ήταν τραγική ειρωνεία. Η ειρωνεία για τον αγαπητό μας Δημήτρη, που είχε πάρα πολλά ακόμη να προσφέρει και στην οικογένειά του και στην γενέτειρα.

Από μικρός ήταν πρώτος στην κοινωνική προσφορά και δράση. Χρόνια πολλά στην φιλαρμονική Μεσσήνης, χρόνια πολλά στο ψαλτήρι του Αγιάννη, στην χορωδία, στους φιλάθλους του Παμίσου, στην συγγραφή του Καρναβαλικού λόγου , στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Μεσσήνης, στην συστηματική μελέτη και σοβαρή προσφορά του στην διάσωση μέρους της τοπικής μας Ιστορίας. Ο Δημήτρης ήταν ενεργός πολίτης και μέτοχος σε όλες τις πτυχές της τοπικής κοινωνικής ζωής.

Απόφοιτος της Ανωτάτης Γεωπονικής, με πνευματική καλλιέργεια και γλωσσομάθεια, ο Δημήτρης, διεκρίνετο για το χιούμορ του και το ευχάριστον στην παρέα του , για τις εύστοχες ιδέες του περί τα κοινά, για το κριτικό του πνεύμα και για την ευπροσηγορία του.

Ακόμα δεν καταλάβαμε πώς έφυγε. Μαζί του φεύγει και μια εποχή που ο ίδιος περιέγραψε τόσο ζωντανά στις προσθήκες της β΄έκδοσης της «Ιστορίας της Πόλεως Μεσσήνης» του επίσης αειμνήστου Θεοδώρου Μιχαήλ Τσερπέ.

Είναι βέβαιον, ότι άφησε μέσω αυτής της εργασίας του, ένα μικρό αποτύπωμα στην αιωνιότητα , ώστε να φρεσκάρουμε όλοι την μνήμη μας με όσους αφήνουν αυτό το κάτι που μένει , μετά την εκδημία από τον μάταιο τούτο κόσμο. Άφησε την ανάμνηση του καλού καγαθού ανδρός , την καλή υστεροφημία πράγμα που φάνηκε στο οιονεί δημοψήφισμα της προσέλευσης φίλων τε και γνωστών καθ΄οδόν προς την τελευταία κατοικία.

Ας είναι ελαφρύ το χώμα της αγαπημένης σου Μεσσηνίδος γαίας που θα σε σκεπάσει αγαπημένε φίλε μας , αείμνηστε , ενεργέ πολίτη της Μεσσήνης Δημήτρη.

Γιάννης Π. Πλατάρος

Ελάχιστος φόρος τιμής στον εκδημήσαντα Δημήτρη Ε. Σπανό

Ο Δημήτριος Ευγεν. Σπανός , που εξεδήμησε του ματαίου τούτου κόσμου, τουλάχιστον όπως τον γνώρισε ο υπογράφων, υπήρξε ένας μεγάλος λόγιος , αφανής και ταπεινός Έλλην πολίτης, βαθύτατα πολιτικοποιημένος και ομοίως βαθύτατα φιλοσοφημένος και διαβασμένος. Δεν κουβαλούσε Πανεπιστημιακούς τίτλους, αλλά κουβαλούσε ένα απίστευτο φορτίο διαβασμάτων και μελετών . Οι ιστορικές του γνώσεις ήταν κάτι το απίστευτο. Η ευχέρειά του στην στιχοπλοκή, κάτι το εντυπωσιακό.

Ενθυμούμαι τις ευγενικές πιέσεις που εδέχετο να γράψει κάποιες ποιοτικές στροφές στον Καρναβαλικό λόγο , όπως και την ευχέρειά του σε ένα απόγευμα να γράφει 30 στροφές με τέλεια τεχνική και εύστοχη σάτιρα για όλους . Ο υπογράφων συνήθως συμπλήρωνε τα υπόλοιπα στιχουργήματα με αρκετά βάρβαρο και άτεχνο λόγο που έμπαινε κάπου στην μέση του λόγου του Σπύρου Μιχαλόπουλου, αλλά στη συρραφή φροντίζαμε τα κομμάτια του «μπάρμπα-Μήτσου» να τα βάλουμε στην αρχή και στο τέλος για να περισωθούν οι εντυπώσεις , αφ΄ ενός μεν λόγω του ότι «η αρχή το ήμισυ του παντός» , αφ΄ ετέρου δε, ότι «συμφώνως γαρ το τελευταίο εκβάν, έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται!»

Ενθυμούμαι που μου είχε κάνει την τιμή να μου επιδείξει μια χειρόγραφη ποιητική συλλογή του της δεκαετίας του ΄40 και την τεράστια εντύπωση που μου είχε προκαλέσει. Λόγος μεστός , ώριμος, γλώσσα Δημοτική, λογία, καλλιεργημένη, ποιητική, ύφος Παλαμικό. Στις αγωνιώδεις παραινέσεις μου για να εκδώσει την αριστουργηματική του συλλογή, μου αντέτεινε κάποια σαθρά επιχειρήματα ταπεινότητας, του τύπου «Μα στην ηλικία μου , δεν μπορεί να φαίνεται ότι γράφω με τον ερωτικό λόγο των ποιημάτων της νιότης μου!...»

Κάτι τέτοια μου έλεγε και το ανέβαλε….

Μετά από 10 χρόνια, το 1996 , έβγαλε μια νέα ποιητική συλλογή (αυτοέκδοση) σύγχρονη, με τίτλο «Τα 23 μου ποιήματα» και πλαγιότιτλο «Σε όλο τον κόσμο ξαστεριά, σε όλο τον κόσμο ήλιος» Μέσα της, παρελαύνουν ποιήματα της τότε επικαιρότητος του πολέμου στα Βαλκάνια , ποιήματα στοχασμού, ύμνων σε διακεκριμένους του φίλους, λόγιους , στοχαστές της Μεσσηνίας.

Εκείνο που μου έκανε μεγάλη εντύπωση στις συζητήσεις μας, ήταν η απίστευτη ευρυμάθειά του, η συνειδητή του Ελληνική στάση στα πράγματα, το αδογμάτιστο των απόψεών του, η δεκτικότητά του στο νέο, η ταπεινότητά του και βέβαια το λεπτό του χιούμορ του που το διέχεε σε όλη την παρέα των συνομιλητών του, ανεξαρτήτως από το αν εγίνετο αντιληπτό από όλους!

Τώρα δεν είναι κοντά μας……

Δεν το πιστεύω, αλλά η ώρα της εκφοράς της σορού πλησιάζει….

Τι μπορεί να πει κανείς επί πλέον γι αυτόν τον σπουδαίο άνθρωπο; Υποθέτω, ότι το μόνο που μπορεί να προστεθεί, είναι τα βαθειά μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του , στα παιδιά του , στους συγγενείς του, στους φίλους του και στην διαπίστωση ότι ο σπουδαιότερος λόγιος, κάτοικος Μεσσήνης, έφυγε για πάντα . Η θλίψη της απουσίας του κυμαίνεται μέχρι την χαρμολύπη για την παρουσία του έργου του , για το οποίο όμως –εικάζω- το περισσότερο ότι είναι αδημοσίευτο και θα πρέπει να γίνει κτήμα όλων των συμπατριωτών μας….

Καλό σου ταξίδι , Έλληνα-με όλη την σημασία της λέξης- μπάρμπα –Μήτσο…

Σου πρέπει ένα ποίημα που εσύ αφιέρωσες για άλλους άξιους της γενιάς σου, τον Αρίστο Αποστολόπουλο, την Νίκη –Γαρίδη Κακκαβά, τον Κώστα Θεοχάρη και τον Λάμπρο Μάλαμα. Τώρα, νομοτελειακά, αφιερώνεται και σε σένα:

Προς φίλους:

Δώστε μ΄ από το γάργαρο νεράκι της καρδιάς σας

Να δροσιστώ, ν΄ αναστηθώ και γνώση ν΄ αποκτήσω

Δώστε μου απ΄ τους χιλιάχτινους τους ήλιους της ματιάς σας

Φως, να το κάνω δάδα μου, τους κόσμους να φωτίσω

**

Δώστε μ ΄ ακόμα φίλοι μου, καλοί κι αγαπημένοι

Αγάπη μέσα απ΄ την καρδιά κι από το νου σας φάδια

Σοφίας, με μετάξινα στημόνια πλουμισμένη

Χρυσοκλωνά , χρυσαστραπή, στης άγνοιας τα σκοτάδια

**

Χίλιους να πλέξω στοχασμούς, και μύριους να κεντήσω

Πέπλους της σκέψης αερινούς , να κάτσω να στολίσω

Με το χρυσό, με τ΄ αργυρό, με το μαργαριτάρι

Να μοιάζουν στ΄ άστρα τ΄ ουρανού , να μοιάζουν στο φεγγάρι.

Γιάννης Π. Πλατάρος

Μαθηματικός