Translate this page

Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2009

Μιά εντελώς καινούργια ετυμολογική εκδοχή για το «Βουρκάνο»



Στον σύνδεσμο, ΕΔΩ,υπάρχει ένα βιβλίο με τίτλο IΣΤOΡΙΚOΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ του Ηλία Αναγνωστάκη, το οποίο διαπραγματεύεται το θέμα του τοπωνυμίου «Βουρ(λ)κάνο», στην Αρχαία Μεσσήνη। Για το θέμα έχουν γράψει πάρα πολλοί। Ο Βορβίλας, ο Κουγέας, ο Αδαμαντίου, ο Γριτσόπουλος, ο Πετρίδης, ο Βαγιακάκος, ο Δουκάκης, ο αείμνηστος Μητροπολίτης μας Χρυσόστομος Θέμελης κ।ά.
Σε όλες αυτές τις ετυμολογίες για το Βουλκάνο που δεν είναι λίγες, δεν είδα μία που μου ανέφερε και νομίζω δεν είναι δημοσιευμένη πουθενά, ο αείμνηστος καθηγητής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, ο Φώτιος Λίτσας, όταν σε κάποια ιστορική συγκυρία είχε προσπαθήσει να ασχοληθεί με την Ιστορία της Μεσσήνης (της σύγχρονης) και νομίζω, ότι πρέπει να υπάρχει κάπου αδημοσίευτο υλικό. Κάνοντας αναδρομή στην γνωριμία μας μιας και είχα εντολή από τον επίσης αείμνηστο Δήμαρχο Μεσσήνης Παύλο Πτωχό να διευκολύνω τον κ.Καθηγητή στη έρευνά του παρέχοντάς του πάσα διευκόλυνση, θυμάμαι κάποια σχόλια που μου είχε πει περί υγιεινής διατροφής σε σχέση με την νόσο που τον κατέβαλε τελικά.Ενθυμούμαι κάποιες περιηγήσεις μας σε Ανδρούσα, Αρχαία Μεσσήνη, Μάνεσι ,Μπούκα,και αλλού, όπου πηγαίναμε για να δούμε την γεωγραφία του χώρου, τους ανθρώπους κτλ. Στο Μάνεσι πήγαμε για την τοποθεσία «χίλια σπίτια» (δεν υπάρχει κανένα αλλά υπάρχουν Μυκηναϊκοί τάφοι) όπου συγγενικό μου πρόσωπο είχε υποδείξει στην αρχαιολογική Υπηρεσία τούμπα (τύμβο).
Για να μην τα πολυλογώ, ο αείμνηστος σεβαστός καθηγητής, μου μετέφερε μια άλλη εξήγηση για το τοπωνύμιο Βουλκάνο , μέσα στις δεκάδες που έχουν καταγραφεί.
Συγκεκριμένα μου ανέφερε ως μία εκδοχή το «Βουκράνιο» μια παράσταση κρανίων βοών που επικρατεί στην Αρχαία Μεσσήνη.
Το παρόν σημείωμα, έχει μοναδικό στόχο την απλή καταγραφή μιας επί πλέον εξήγησης του ονόματος και όχι την επιστημονική της αποτίμηση ή αξιολόγηση.Στην φωτογραφία φαίνεται ένα βουκράνιο από την αρχαία Μεσσήνη και απλώς ο υπογράφων, θα εκφράσει την απορία του , για το πώς μέσα στις τόσες πολλές εκδοχές δεν υπήρχε και η προρηθείσα.

Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου 2009

Μιά δομική σύνδεση ποίησης και πεζογραφίας με λαϊκή μουσική και κλασική.



Ο υπογράφων, ως μαθηματικός και ως φανατικός ερασιτέχνης μουσικός και ακροατής, πάντα σε όλα τα πράγματα, αρέσκεται να βλέπει τους δομικούς λίθους των πραγμάτων και τις σχέσεις που τα διέπουν , αν υπάρχουν και αν μπορεί να τις αναγνωρίσει μέσα στο πλήθος των επιφαινομένων.Τελευταία , σκεπτόμουν μια μορφολογική, δομική αναλογία μεταξύ ποίησης και λαϊκής μουσικής αφ΄ενός καθώς και πεζογραφίας και κλασικής μουσικής αφ΄ετέρου.
  1. Η ποίηση, είναι η πρώτη μορφή λογοτεχνίας , είναι η πρώτη μορφή λογοτεχνικού λόγου που εμφανίσθηκε ιστορικά, σαφώς πριν την εφεύρεση της γραφής, καθώς τα μορφολογικά στοιχεία της (μέτρο , ομοιοκαταληξία) ήταν προς την κατεύθυνση της απομνημόνευσης και της διάδοσης από στόμα σε στόμα . Κάπου εκεί μπολιάστηκε και με μουσική (Δημοτική -λαϊκή) όπου καθιερώθηκαν νέοι κανόνες.Φτιάχθηκε το τραγούδι που ήθελε πιο απλά λόγια.Οι ραψωδίες όμως του Ομήρου άδωντο υπό κιθαρωδών με μορφή απαγγελίας (πιθανόν εξ ού και το «ραπ»=rhapsody) πρωταρχικές δομές τέχνης.
  2. Η πεζογραφία είναι μια εκλογίκευση , με λιγότερο συναίσθημα , μπορεί πλέον να αποτυπωθεί σε χαρτί, δεν χρειάζεται να έχει τρύκ με ομοιοκαταληξίες και μέτρο για να διαδοθεί, φθάνει ο γραπτός λόγος και η μνήμη του χαρτιού για να απαθανατιστεί. Η κλασική μουσική, είναι μια αναλογία προς αυτή την κατεύθυνση, αφού κι αυτή δεν θέλει επαναλήψεις και μικρή διάρκεια για να απομνημονευθεί , αλλά μπορεί να καταγραφεί σε παρτιτούρες, να μην χρησιμοποιεί πολλές επαναλήψεις ως τρυκ απομνημόνευσης και να αναπαράγεται ακριβώς όμως έχει πρωτοκαταγραφεί και να κουβαλά οτιδήποτε μουσικό που μπορεί να μην έχει την δομή τρία κουπλέ κι ένα ραιφρέν ή τρεις στροφές κι μια επωδό.
Βεβαίως χρειάστηκε κι άλλο άλμα για την εφεύρεση της κλασικής μουσικής, όμως στον ιστορικό χρόνο, η ανακάλυψη της γραφής , της μουσικής γραφής , ήταν η μεγάλη αναγκαία συνθήκη να βγουν μουσικές που να μην μοιάζουν με αυτές στα πανηγύρια (θεσπέσιες ειρρείσθω εν παρόδω) αλλά να είναι εκτενή σχόλια επ΄ αυτών , εγκεφαλικά ή και «ποιητικά» , αφού κάθε μορφή τέχνης, είναι ποίηση με την έννοια της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Εν κατακλείδι, διατυπώνω τα ανάλογα ζεύγη (δημοτική και λαϊκή μουσική , ποίηση) -(κλασική και έντεχνη , πεζογραφία) Ο καταλύτης δημιουργίας ζευγών η γραφή , στον ιστορικό χρόνο όπως και η μανία των επιστημών (εδώ της Ιστορίας) να κατηγοριοποιούν για να μελετούν ........

Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου 2009

«Εν αρχή ήν ο Λόγος....»Τί εννοεί ο Ευαγγελιστής;


Πασίγνωστο είναι το προλογικό αυτό απόσπασμα από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο.
1 Εν αρχη ην ο λογος και ο λογος ην προς τον θεον και θεος
ην ο λογος
2 ουτος ην εν αρχη προς τον θεον
3 παντα δι’ αυτου εγενετο και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν ο
γεγονεν
4 εν αυτο ζωη ην και η ζωη ην το φως των ανθρωπων
5 και το φως εν τη σκοτια φαινει και η σκοτια αυτο ου
καταλαβεν
Το παραπάνω κείμενο, έχει γίνει αντικείμενο αντιπαραθέσεων, χρησιμοποιήθηκε από τους Αριανιστές για να δείξουν την ανθρώπινη φύση του Ιησού κ.ά.
Στο παρόν σημείωμα, ουδόλως μας ενδιαφέρουν αυτά, ούτε επεμβαίνουμε, αλλά κομίζουμε μια πρωτότυπη στην Ελληνική βιβλιογραφία ερμηνεία της λέξης «λόγος» Αυτό είναι το καινόν που κομίζουμε στην ανάγνωση (ερμηνεία ) του ανωτέρω χωρίου.
Έχουν προταθεί ερμηνείες όπου η λέξη ΛΟΓΟΣ αποδίδεται:
  • ως «κουβέντα» «λέξη» word στα Αγγλικά. Προφανώς η ερμηνεία αυτή δεν είναι καθόλου σοβαρή και λανθασμένη.
  • Μια πολύ πιο καλή ερμηνεία είναι η απόδοση της λέξης ΛΟΓΟΣ με την σημερινή έννοια του «ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ» της «ΛΟΓΙΚΗΣ» τελικά। Πρόκειται για μια πολύ σοβαρή ερμηνεία, κλασσική.
  • Τρίτη ερμηνεία, είναι η απόδοση της λέξης με την νεοελληνική σημασία της ΑΙΤΙΑΣ , μια έννοια την οποία χρησιμοποιούμε συχνά («Πήγε και του γύρεψε τον λόγο », «Για πιό λόγο είσαι εδώ» κτλ ) Πρόκειται για ερμηνεία που αποδίδει πολύ σωστό νόημα στην φράση

Εμείς εδώ, προτείνουμε μια τέταρτη ερμηνεία , η οποία κατα την γνώμη μας είναι η πλέον έγκυρη , κάτι που θα προσπαθήσουμε να τεκμηριώσουμε।
Η λέξη ΛΟΓΟΣ, στα αρχαία Ελληνικά έχει την έννοια της ΣΧΕΣΗΣ। Στην θεωρία λόγων που έχει επινοήσει ο Πυθαγόρας, η έννοια είναι σαφής। Με την ανακάλυψη της αρρητότητας , έχουμε συμπλήρωση της θεωρίας από τον Εύδοξο, (5ο Βιβλίο του Ευκλείδη) ο οποίος έδωσε τον πλέον ευφυή ορισμό της σχέσης (λόγου) δύο (πάντα ομοειδών) μεγεθών που προαναγγέλει τις περίφημες «Τομές Ντέτεκιν» πάνω στις οποίες θεμελιώθηκε ο σύγχρονος Απειροστικός Λογισμός।
Τα παραπάνω τα αναφέρω, για να δείξω, ότι στο κλίμα της εποχής, η λέξη λόγος ήταν για να δείχνει την σχέση δύο ομοειδών μεγεθών (που δεν έχει σχέση με την διαίρεση , ιδία του μερισμού που είναι για διαφορετικά μεγέθη)
Η σχέση λοιπόν μεταξύ δύο οιονδήποτε μεγεθών (του ανθρωπίνου και του Θείου που είναι ομοειδή , από την ίδια ουσία όπως αναφέρει η Βίβλος) είναι μια πρώτη προϋπόθεση για να χρησιμοποιηθεί η λέξη λόγος। Θεολογικά λοιπόν, δεν υπάρχει πρόβλημα , είναι συμβατή η ερμηνεία αυτή.
Παραθέτω το παραπάνω κείμενο, όπως είναι αντικαθιστώντας την λέξη λόγος με την λέξη σχέση (με προσαρμογή στο θηλυκό γένος)
1 Εν αρχη ην η σχέση και η σχέση ην προς τον Θεον και Θεος ην η σχέση 2 αύτη ην εν αρχη προς τον Θεον 3 παντα δι’ αυτής εγενετο και χωρις αυτής εγενετο ουδε εν ο γεγονεν 4 εν αυτη ζωη ην και η ζωη ην το φως των ανθρωπων 5 και το φως εν τη σκοτία φαίνει και η σκοτία αυτή ου καταλαβεν
Διαβάστε λοιπόν το παραπάνω χωρίο και θα δείτε την ασυνήθη για Ευαγγελικό κείμενο βαθειά του Φιλοσοφική υπόσταση, με καταγωγή απ΄ευθείας από την παράδοση των Ιώνων Φιλοσόφων।
Η παρούσα παρέμβαση, δεν φιλοδοξεί να λύσει το πρόβλημα της αυθεντικής ερμηνείας, αλλά μπορεί να συμβάλλει σε γόνιμο προβληματισμό για το εξαιρετικό αυτό (το επαναλαμβάνω) ποιητικό -φιλοσοφικό απόσπασμα του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου.